Keywords
literary translation from Polish into Hebrew
diminutives
Joseph Liḫṭenbom
How to Cite
Abstract
There are many diminutives and a certain number of augmentatives in the text of the poem by Adam Mickiewicz, entitled “Pan Tadeusz”. Their function is mainly expressive. The only full translation of the poem into Hebrew, by Joseph Liḫṭenbom, was prepared when there were very few diminutives used in written, literary Hebrew, and in the spoken idiom this lexical category had just began to develop. As a result, in the version by Liḫṭenbom diminutives hardly ever occur, what means that the translation is not faithful in the terms of emotive meaning, and also in the terms of style, since diminutives appearing in the source text are a marker of the spoken idiom. Thanks to the fact that the category of diminutives has been developed significantly in Modern Hebrew since the times of Liḫṭenbom, I have managed to give more faithful Hebrew equivalents of Polish diminutives and augmentatives, which can be used in a new translation of the poem.
References
Bibliografia tekstów źródłowych
ʿAgnon Šmuʾel Josef (1974). Tmol šilšom. Jerozolima–Tel Awiw: Šoqen.
Barʿam Nir (2010). ʾAnašim ṭovim. Tel Awiw: Am Oved.
Frid Jaron (1997). ʾIma šelḫa jodaʿat? Israel: Miskal.
Hedaja Jaʿel (2005). ʿEden. Tel Awiw: Am Oved.
Kochanowski Jan (1995). Laments (tł. S. Barańczak, S. Heaney). New York: Farrar, Straus and Giroux.
Kochanowski Jan (1972). Treny. W: J. Kochanowski, Dzieła polskie (oprac. J. Krzyżanowski) (s. 599–620). Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy.
[list Chaima Nachmana Bialika do Jehoszuy Heszela Farbsteina z 3.06.1932]. https://benyehuda.org/read/28197
Maseḫet ʾAvot deRabi Natan (1998). W: Z.H. Preisler, S. Havlin, H. Havlin (wyd.), Talmud bavli / Babylonian Talmud […] (s. 959–979). Jerusalem: Ketuvim Publishers.
Mickiewicz Adam (1972). Pan Tadeusz czyli ostatni zajazd na Litwie. Historia szlachecka z roku 1811 i 1812 we dwunastu księgach wierszem (oprac. S. Pigoń). Wrocław: Ossolineum. [w części materiałowej artykułu (6–7) cytowane jako AM].
Mickiewicz Adam (1921). [zapis na stronie tytułowej: ʾAdam Micqevič], Pan ṭadeʾuš ʾo haknesija haʾaḥarona beliṭaʾ (tł. J. Liḫṭenbojm) [= Josef Liḫṭenbom]. T. 1. Warszawa: Avraham Josef Šṭibel.
Mickiewicz Adam (1953). [zapis na stronie tytułowej: ʾAdam Micqevič], Pan ṭadeʾuš ʾo masaʿ haʾadraḫta haʾaḥaron beliṭaʾ (tł. i obj. Josef Liḫṭenbom). Tel Awiw: N. Twerski. [w części materiałowej artykułu (6–7) cytowane jako JL].
Mickiewicz Adam (1939). [zapis na stronie tytułowej: Adam Micqiewiṭš], Pan ṭadeuš (tł. Dawid Königsberg). Lwów: I. Friedman. [w części materiałowej artykułu (6–7) cytowane jako DK].
Nevo ʾEškol (2018). Hareʾajon haʾaḥaron, Kineret-Zmora-Dvir.
Šimʿoni Juval (2014). Qaw hamelaḥ. T. 1–2. Tel Awiw: Am Oved.
Bibliografia opracowań
Bat-El, O. (2005). The Emergence of the Trochaic Foot in Hebrew Hypocoristics. Phonology, 22, 115–143. https://doi.org/10.1017/S0952675705000515.
Biały, P. (2017). Polish and English Diminutives in Literary Translation: Pragmatic and Cross-cultural Perspectives. Katowice: Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego. [e-book, w części materiałowej artykułu (6–7) cytowane jako PB].
Bolozky, Sh. (1994). On the Formation of Diminutives in Modern Hebrew Morphology. Hebrew Studies, 35, 47–63.
Bolozky, Sh. (2013). Diminutive. W: G. Khan (red.), Encyclopedia of Hebrew Language and Linguistics Online. Leiden: Brill. https://doi.org/10.1163/2212-4241_ehll_EHLL_COM_00000133
Brandstätter, R. (1925). „Pan Tadeusz” po hebrajsku. Do redaktora „Wiadomości Literackich”. Wiadomości Literackie, 48(100), 6.
ʾEven Šošan, A. (2004). Milon ʾEven Šošan meḥudaš umeʿudkan lišnot haʾalpa. M. ʾAzar (red.). T. 1–6. Izrael.
Farstey, H. (2013). Yiddish Influence on Hebrew. W: G. Khan (red.), Encyclopedia of Hebrew Language and Linguistics Online. Leiden: Brill. https://doi.org/10.1163/2212-4241_ehll_EHLL_COM_00000081
Gajek, M. (2016). Wpływy polskie w jidysz według History of the Yiddish Language Maxa Weinreicha – przegląd i próby weryfikacji. Studia z Filologii Polskiej i Słowiańskiej, 51, 88–118. http://doi.org/10.11649/sfps.2016.007.
Golomb, H. (1981). „Classical” versus „Contemporary” in Hebrew Translations of Shakespeare’s Tragedies. Poetics Today, Summer–Autumn, 2(4), Translation Theory and Intercultural Relations, 201–207.
Górski, K. (1955). Staropolszczyzna w języku Adama Mickiewicza. Pamiętnik Literacki, 46(1), 153–210.
Grzegorczykowa, R., Puzynina, J. (1998). Problemy ogólne słowotwórstwa. W: R. Grzegorczykowa, R. Laskowski, H. Wróbel (red.) Gramatyka współczesnego języka polskiego. Morfologia (s. 361–388). Warszawa: PWN.
Jarniewicz, J. (2014). Czy tłumacz może pozwolić sobie na czułość? Spieszczenia a ekwiwalencja emocjonalna w przekładzie literackim. Poznańskie Studia Polonistyczne. Seria Literacka, 23(43), 293–304. https://doi.org/10.14746/pspsl.2014.23.17
Joüon, P. (1996). A Grammar of Biblical Hebrew (tł. i rewizja T. Muraoka). T. 1. Roma: Editrice Pontificio Istituto Biblico.
Katz, D. (1987). Grammar of the Yiddish Language. London: Duckworth.
Laskowski, R. (1999). Reduplikacja. W: K. Polański (red.), Encyklopedia językoznawstwa ogólnego (s. 483). Wrocław: Ossolineum.
Lev, R. [= Ryszard Löw] (1999). „Pan Tadeuš” beʿivrit – Nolad sefer met. Toldot hatargum, hahocaʾa wehitqablut hapoʾema hagdola šel ʾAdam Mickevič (tł. Jehuda Rozenbaḫ). Moznajim, 73(4), 38–40.
Lewicki, R. (2019). Starzenie się przekładów: zmiany języka czy norm tłumaczeniowych? Między Oryginałem a Przekładem, 2(44), 99–116. https://journals.akademicka.pl/moap/article/download/860/4527/6649
Löw, R. [= Ryszard Lev] (2006). Pan Tadeusz po hebrajsku. Dzieje przekładu, wydania i recepcji krytycznej. W: B. Dopart (red.), Pan Tadeusz i jego dziedzictwo. Recepcja (s. 381–395). Kraków: Universitas.
Masson, M. (1974). Remarques sur les diminutifs en hébreu israélien. W: A. Caquot, D. Cohen (red.), Actes du premier congrès international de linguistique sémitique et chamito-sémitique. Paris 16-19 juillet 1969 (s. 256–279). The Hague–Paris: Mouton.
Nida, E.A. (1964). Toward a Science of Translating: With Special Reference to Principles and Procedures Involded in Bible Translating. Leiden: Brill.
Nida, E.A., Taber, Ch.R. (1969). The Theory and Practice of Translation. Leiden: Brill.
Okulska, I. (2010). Miłość i fetysz a spotkanie języków. W związku z Ronaldem Firbankiem. W: P. Śliwiński (red.), Wiersze na głos. Szkice o twórczości Andrzeja Sosnowskiego (s. 168–177). Poznań: Wojewódzka Biblioteka Publiczna i Centrum Animacji Kultury w Poznaniu.
ʿOz, ʾA. (2023). Qamings haroceaḥ u-faustus hameḫašef: Meʾir Wizelṭir umasaʾ haʿavar. Dappim: Research in Literature, 24, 183–198. https://www.jstor.org/stable/10.2307/27285142
Pikos, A. (2006). Funkcja zdrobnień w Panu Tadeuszu Adama Mickiewicza. Rozprawy Komisji Językowej, XXXII, 159‒167.
Polański, K. (1999a). Deminutivum (zdrobnienie). W: K. Polański (red.), Encyklopedia językoznawstwa ogólnego (s. 110–111). Wrocław: Ossolineum.
Polański, K. (1999b). Hypokoristikon (hipocoristicum, wyraz pieszczotliwy, spieszczenie). W: K. Polański (red.), Encyklopedia językoznawstwa ogólnego (s. 241). Wrocław: Ossolineum.
Qimḥi, D. (2001–2004). [Peruš] Radaq [= Dawid Qimḥi]. W: M. Cohen (red.), Miqraʾot Gdolot. Haketer. Sefer Brešit. T. 1–2, Ramat Gan: Universiṭat Bar Ilan.
Riftin, Sz. (1953a). “Pan tadeʾuš” beʿivrit, cz.1, Masaʾ 21.05.1953, s. 5 i 12.
Riftin, Sz. (1953b). “Pan tadeʾuš” beʿivrit, cz. 2, Masaʾ 4.06.1953, s. 9.
Sagi, H. (1999). Hahaqṭana (hadiminucja) bilšon hasifrut bat zmanenu. Lešonenu, 62(3–4), 301–316.
Sandauer, A. (1956). W 2000 lat później. Pamiętnik izraelski. Warszawa: Czytelnik.
Segal, M.C. (1925/26). Hazeʿirut beʿivrit. W: Kitwej haʾuniwersiṭa haʿiwrit bijerušalajim. Madaʿej hajahadut. T. 1. (s. 139–152). Jerozolima: Hamadpis.
Tormej Wiqipedja (b.d.w.). -uš. W: Wiqipedja. Haʾenciqlopedja haḥofšit, https://he.wikipedia.org/wiki/-%D7%95%D7%A9
Wizelṭir, M. (1985). Heʿarat hametargem. W: W. Šeqspir, Maqbet (tł. M. Wizelṭir), seria Kitwej Šeqspir, ʾA. ʿOz (red.). Tel Awiw: Am Oved. [non vidi]
Zarębina, M. (2001). Potoczność w języku Pana Tadeusza Adama Mickiewicza. W: J. Brzeziński (red.), Przejawy potoczności w tekstach artystycznych (s. 159–168). Zielona Góra: Wydawnictwo Szkoły Nauk Humanistycznych i Społecznych Uniwersytetu Zielonogórskiego.
This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NoDerivatives 4.0 International License.
Copyright (c) 2025 Instytut Języka Polskiego PAN