On the concept of laughter. Similarities and differences between the Polish synonyms </em>kpić</em> ('to mock', 'to be ironic about sb/sth', 'to jibe'), <em>drwić</em> ('to mock', 'to deride'), <em>szydzić</em> ('to deride', 'to ridicule', 'to mock', 'to insult')
PDF (Polski)

Keywords

insult
laughter
mockery
ridicule
derision
predicate-argument structure
speech act

How to Cite

Banasiak, D. (2025). On the concept of laughter. Similarities and differences between the Polish synonyms kpić (’to mock’, ’to be ironic about sb/sth’, ’to jibe’), drwić (’to mock’, ’to deride’), szydzić (’to deride’, ’to ridicule’, ’to mock’, ’to insult’). Polonica , 45 (1), 155–178. https://doi.org/10.17651/POLON.45.9

Abstract

This article attempts to identify semantic similarities and differences between the three Polish synonymous verbs kpić (‘to mock’, ‘to be ironic about sb/sth’, ‘to jibe’), drwić (‘to mock’, ‘to deride’) szydzić (‘to deride’, ‘to ridicule’, ‘to mock’, ‘to insult’), as well as pragmatic similarities and differences between the behaviors they denote in contemporary Polish – kpina (‘mockery’, ‘being ironic about sb/sth’, ‘jibe’), drwina (‘mockery’, ‘derision’, ‘despect’), and szyderstwo (‘mockery’, ‘derision’, ‘despect’, ‘insult’). The analysis is based on research focused mainly in four areas: a) the lexicographical dimension of the lexemes kpić, drwić, szydzić; b) the basic predicate-argument structures constituted by these verbs; c) the pragmatic dimension of kpina, drwina, szyderstwo; and d) the stylistic connotation of the words kpić, drwić, szydzić. The scope of research thus defined allows to note that the differences between the verbs in this synonymous series primarily concern the strength and scale of disapproval and insult, expressed mockingly. The analysis shown in the article involves the assumptions and research methods of so-called semantic syntax (predicate-argument structures) developed by Karolak (1984, 2002) and the basic concepts and classifications functioning in the theory of speech acts as presented by Austin (1993) and Searle (1976, 1987).

https://doi.org/10.17651/POLON.45.9
PDF (Polski)

References

Antas, J. (1999). O kłamstwie i kłamaniu. Kraków: Universitas.

Apresjan, J. (1979). Przedmiot i metody współczesnej semantyki językoznawczej (tł. H. Kurkowska). W: H. Kurkowska, A. Weinsberg (red.), Językoznawstwo strukturalne. Wybór tekstów (s. 243–267). Warszawa: PWN.

Attardo, S. (1994). Linguistic Theories of Humor. Berlin: De Gruyter Mouton.

Austin, J.L. (1993). Mówienie i poznawanie (tł. B. Chwedończuk). Warszawa: PWN.

Banasiak, D. (2021). Co znaczy i co oznacza śmiech? O metonimicznych źródłach wieloznaczności czasownika śmiać się. Biuletyn Polskiego Towarzystwa Językoznawczego, 77, 101–121.

Banasiak, D. (2024). Ośmieszenie jako ewaluatywny akt mowy (na przykładzie fragmentu współczesnego polskiego dyskursu parlamentarnego). W: E. Szkudlarek-Śmiechowicz (red.), Język a wartości. Komunikacja językowa w ujęciu aksjolingwistycznym. Acta Universitatis Lodziensis. Folia Linguistica, 58(2), 439–451. https://doi.org/10.18778/0208-6077.58.27 (dostęp: 3.07.2025).

Bergson, H. (1977). Śmiech. Esej o komizmie (tł. S. Cichowicz). Kraków: Wydawnictwo Literackie.

Bogusławski, A. (2009). Myśli o gwiazdce i regule. Warszawa: Wydawnictwo BEL Studio Sp. z o.o.

Duraj-Nowosielska, I. (2013). O teście negacji, kontekstach interpretacyjnych i zdaniach „wyratowanych”. Linguistica Copernicana, 10(2), 161–191. https://repozytorium.umk.pl/handle/item/2784 (dostęp: 5.07.2025).

Dziemidok, B. (1967). O komizmie. Warszawa: Spółdzielnia Wydawnicza „Książka i Wiedza”.

Greń, Z. (1994). Semantyka i składnia czasowników oznaczających akty mowy w języku polskim i czeskim. Warszawa: Instytut Slawistyki PAN.

Grice, P. (1975). Logika i konwersacja (tł. J. Wajszczuk). Przegląd Humanistyczny, 6, 85–99.

Grochowski, M. (1982). Zarys analizy semantycznej grupy jednostek wyrażających negatywne etycznie relacje osobowe (kpina, zniewaga, upokorzenie). Polonica, 8, 57–72.

Hobbes, T. (1954). Lewiatan, czyli materia, forma i władza państwa kościelnego i świeckiego (tł. C. Znamierowski). Kraków: PWN.

Karolak, S. (2002). Podstawowe struktury składniowe języka polskiego. Warszawa: Slawistyczny Ośrodek Wydawniczy.

Karwat, M. (2007). O złośliwej dyskredytacji. Manipulowanie wizerunkiem przeciwnika. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.

Kleszczowa, K. (1989). Verba dicendi w historii języka polskiego. Zmiany znaczeń. Katowice: Uniwersytet Śląski.

Langton, R. (2018). Blocking as counter-speech. W: D. Fogal, D.W. Harris, M. Moss (red.), New Work on Speech Acts (s. 144–164). Oxford: Oxford University Press. https://doi.org/10.1093/oso/9780198738831.003.0006 (dostęp: 3.07.2025).

Leech, G.N. (1983). Principles of Pragmatics. London–New York: Longman.

Minois, G. (2021). Historia śmiechu i drwiny (tł. W. Klenczon). Warszawa: Wydawnictwo Aletheia.

Muszyńska, J. (2016). O czasowniku „kpić”. Analiza składniowo-semantyczna. Prace Filologiczne, 70, 331–339.

Peisert, M. (2004). Formy i funkcje agresji werbalnej. Próba typologii. Wrocław: Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego.

Pisarkowa, K. (1976). Pragmatyczne spojrzenie na akt mowy. Polonica, 2, 265–279.

Raskin, V. (1985). Semantic mechanisms of humor. Dodrecht–Boston–Lancaster: D. Reidel Publishing Company.

Searle, J.R. (1976). A classification of illocutionary acts. Language in Society, 5(1), 1–23.

Searle, J.R. (1987). Czynności mowy (tł. B. Chwedończuk). Warszawa: PAX.

Szumska, D. (2017). Struktura predykatowo-argumentowa jako narzędzie analizy tekstu: pro et contra. Studia z Filologii Słowiańskiej, 52, 264–277.

Zajdman, A. (1995). Humorous face-threatening acts: humor as strategy. Journal of Pragmatics, 23(3), 325–339. Pobrane z https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/037821669400038G (dostęp: 7.06.2025).

Zaron, Z. (1980). Ze studiów nad składnią i semantyką czasownika. Polskie czasowniki z uzupełnieniem werbalnym oznaczające relację osobową z argumentem zdarzeniowym. Wrocław: Ossolineum.

Żygulski, K. (1976). Wspólnota śmiechu. Studium socjologiczne komizmu. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy.

Wykaz źródeł i skrótów

GWJPS – Gramatyka współczesnego języka polskiego. Składnia, red. Z. Topolińska, Warszawa 1984.

MoncoPL – https://monco-pl.clarin-pl.eu/

NKJP – Narodowy Korpus Języka Polskiego. http://www.nkjp.uni.lodz.pl/

SJPD – Słownik języka polskiego, red. W. Doroszewski. T. I–XI, Warszawa 1958–1967.

SJPDun – Słownik współczesnego języka polskiego, red. B. Dunaj, Warszawa 1996.

SL – Słownik języka polskiego, S.B. Linde, Warszawa 1807–1814; wersja elektroniczna: https://kpbc.umk.pl/publication/8173

USJP – Uniwersalny słownik języka polskiego, red. S. Dubisz, Warszawa 2003.

WSJP PAN – Wielki słownik języka polskiego PAN, red. P. Żmigrodzki. https://www.wsjp.pl/

Creative Commons License

This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NoDerivatives 4.0 International License.

Copyright (c) 2025 Instytut Języka Polskiego PAN

Downloads

Download data is not yet available.